Da li sredstva koja roditelji uplaćuju školi kao prilog, odnosno dobrovoljnu uplatu, treba planirati na izvoru 08 ili na izvoru 16?

Prilikom određivanja izvora finansiranja potrebno je razlikovati dobrovoljni prilog roditelja od sredstava koja se prikupljaju kao roditeljski dinar za vannastavne aktivnosti. Pravilnikom o standardnom klasifikacionom okviru i Kontnom planu za budžetski sistem posebno su utvrđeni: 08 – Dobrovoljni transferi od fizičkih i pravnih lica; 16 – Roditeljski dinar za vannastavne aktivnosti. Prema dosadašnjem tumačenju nadležnih iz Ministarstva prosvete, kada se roditelji pozivaju da dobrovoljno daju prilog za unapred utvrđenu konkretnu namenu, tako prikupljena sredstva planiraju se na izvoru 08 – Dobrovoljni transferi od fizičkih i pravnih lica. Kod izvora 08 najpre postoji konkretan povod za prikupljanje sredstava, odnosno unapred je određeno za šta se dobrovoljni prilog prikuplja, a roditelj zatim dobrovoljno daje prilog upravo za tu konkretnu namenu. To može biti, na primer, prikupljanje sredstava za osiguranje učenika, fotografisanje učenika, angažovanje čuvara škole, nabavku klima-uređaja, kupovina đačkih knjižica, nastavnog materijala ili neku drugu unapred određenu namenu. U praksi se, naročito kada veliki broj roditelja uplaćuje pojedinačne manje iznose, ne zaključuje poseban donatorski ugovor sa svakim roditeljem. Prema navedenom tumačenju nadležnih, sama činjenica da sa svakim pojedinačnim roditeljem nije zaključen ugovor o donaciji ne predstavlja razlog da se takva sredstva ne evidentiraju na izvoru 08, ukoliko se po svojoj prirodi radi o dobrovoljnom prilogu za konkretno utvrđenu namenu. Izvor 16 – Roditeljski dinar za vannastavne aktivnosti takođe podrazumeva da se sredstva prikupljaju za određenu namenu. Prema tome, razlika između izvora 08 i izvora 16 nije u tome da li je namena sredstava poznata u trenutku njihovog prikupljanja. Kod izvora 16 sredstva se prikupljaju kao roditeljski dinar za vannastavne aktivnosti, za namene povezane sa aktivnostima učenika, kao što su izleti, ekskurzije, nastava u prirodi, ishrana učenika i drugi sa tim povezani troškovi. Pored toga, članom 190. Zakona o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja propisano je da ustanova može da obezbedi sredstva za viši kvalitet obrazovanja i vaspitanja, između ostalog, sredstvima donatora ili sponzora, kao i dobrovoljnim učešćem roditelja dece i učenika. Tako obezbeđena sredstva mogu se koristiti za: poboljšanje uslova obrazovanja i vaspitanja u pogledu prostora, opreme i nastavnih sredstava; ostvarivanje programa koji nisu osnovna delatnost ustanove; ishranu i pomoć deci i učenicima. Prema tome, sredstva roditeljskog dinara mogu se koristiti i za nabavku opreme, nastavnih sredstava i drugog materijala kojim se unapređuju uslovi i kvalitet obrazovanja i vaspitanja. Posebno je značajna uloga Saveta roditelja. Zakonom je propisano da Savet roditelja razmatra namenu korišćenja sredstava od donacija, dok organu upravljanja predlaže namenu korišćenja sredstava prikupljenih od roditelja. Kod roditeljskog dinara može se dogoditi da nakon realizacije aktivnosti, odnosno namene za koju su sredstva prikupljena, određeni iznos ostane neutrošen. U tom slučaju Savet roditelja može organu upravljanja predložiti korišćenje preostalog iznosa za drugu dozvoljenu namenu, uključujući poboljšanje uslova obrazovanja i vaspitanja, nabavku opreme, nastavnih sredstava ili materijala. Korišćenje sredstava vrši se nakon odgovarajuće odluke organa upravljanja i usklađivanja finansijskog plana ustanove. Prema tome, sama vrsta rashoda nije dovoljna za određivanje izvora finansiranja. Na primer, klima-uređaj, računar ili drugo nastavno sredstvo mogu biti finansirani i iz izvora 08 i iz sredstava roditeljskog dinara. Odlučujuće je po kom osnovu su sredstva prvobitno prikupljena. Ako je konkretno pokrenuto prikupljanje dobrovoljnih priloga roditelja za nabavku klima - uređaja, roditelji daju dobrovoljni prilog upravo povodom te konkretne nabavke i sredstva se, prema dosadašnjem tumačenju nadležnih, evidentiraju na izvoru 08. Ako su sredstva prikupljena kao roditeljski dinar za određenu aktivnost, a nakon realizacije te aktivnosti ostane neutrošen iznos, Savet roditelja može predložiti organu upravljanja da se taj iznos iskoristi, na primer, za nabavku opreme ili nastavnog materijala radi poboljšanja kvaliteta obrazovanja, uz odgovarajuću odluku organa upravljanja i usklađivanje finansijskog plana.

Rezime

Izvor 08 – dobrovoljni prilog roditelja prikupljen povodom konkretne, unapred utvrđene namene. U praksi se kod većeg broja pojedinačnih manjih uplata ne zaključuje poseban donatorski ugovor sa svakim roditeljem. Izvor 16 – sredstva koja se prikupljaju kao roditeljski dinar za vannastavne aktivnosti. Sredstva se takođe prikupljaju za određenu namenu, a Savet roditelja ima zakonom utvrđenu ulogu u predlaganju organu upravljanja namene korišćenja sredstava prikupljenih od roditelja. Ako nakon realizacije prvobitne namene ostane neutrošen deo sredstava roditeljskog dinara, Savet roditelja može predložiti njihovo korišćenje za drugu dozvoljenu namenu, uključujući nabavku opreme, nastavnih sredstava i druge potrebe kojima se obezbeđuje viši kvalitet obrazovanja i vaspitanja. Sama nabavka opreme, nastavnog materijala, ishrane ili neke druge vrste rashoda ne određuje automatski izvor finansiranja. Presudan je osnov po kojem su sredstva prvobitno prikupljena.